« متى » متن « متى » على خمسة أوجه : اسم استفهام ، نحو قوله تعالى : مَتى نَصْرُ اللَّهِ ( البقرة / 214 ) شرح يكى از كلمات مبدو به حرف ميم « متى » مىباشد كه داراى پنج قسم است : 1 - اسم استفهام زمانى ، كه به جهت تضمن معناى حرف استفهام مبنى مىباشد و همچنين به علّت استفهامى بودن صدارت طلب نيز است ، مانند آيهء شريفهء : زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ ( البقرة / 214 ) « متى » در محل رفع خبر مقدم و « نصر » مبتداى مؤخر است كه اضافه به « اللّه » شده است و كل جمله در محل نصب مقول قول مىباشد . 2 - اسم شرط ، كه به جهت تضمن معناى حرف « إن » مبنى گرديده و به علت ادات شرط بودن صدارت طلب بوده و عامل جزم نيز مىباشد ، مانند قول سحيم بن وثيل رياحى از شعراى مخضرم : أنا ابن جلا و طلّاع الثنايا * متى أضع العمامة تعرفوني » « 1 » شاهد : در شرطيت « متى » است كه جملهء « أضع العمامة » جمله شرط و « تعرفوني » جواب آن است و هردو فعل شرط و جواب نيز جزم داده است .

--> ( 1 ) - شرح شواهد المغني : 1 / 459 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 6 ، أوضح المسالك : 3 / 149 ، حاشية الصبان : 3 / 260 ، همع الهوامع : 1 / 30 ، لسان العرب : 14 / 152 ، التصريح على التوضيح : 2 / 221 .